આંખની વાતો, કાવ્યમાં

મોતિયો જેટલો ઓછો પાકો,દર્દી એટલો જલ્દી થાય સાજો.

નથી કહેતો કે કરાવો એને કાચો,પણ ડૉક્ટર કહે પછી કરાવી નાખો.

મોતિયો કંઈ નથી ફળ, કે રાહ જોઈએ પુરા પાકવાની,

વધુ રાહ જોતા રહે છે ડર, જોખમ ના લો એના ફાટવાની.

મોતિયાનું ઓપરેશન થાય છે એક જ વાર, સસ્તાના લોભમાં પડતા પહેલા કરો હજાર વિચાર,

હવે જરૂરિયાત પ્રમાણે મુકાય છે મણિ, નહિ તો થઇ શકે છે મુશ્કેલી ઘણી.

મને એ જ સમજાતું નથી કે શાને આવું થાય છે?

મોતિયાના ઓપરેશન કરતા મોંઘા, ચશ્મા બનાવાય છે.

આંખની અંદર મુકવાનો મણી, સસ્તો પસંદ કરાય છે.

ને લોકોને દેખાતા ચશ્મા, મોંઘા ભાવના લેવાય છે.

ડોક્ટર્સની ઓછી ફી પણ બહુજ મોંઘી કહેવાય છે,

ને થિયેટર ને શોપિંગ મૉલ્સ માં હજારો ઉડાવાય છે.

ડોક્ટર્સ ને ઘણી વખત લોભિયા ને લૂંટારા કહેવાય છે,

ને અનેક ધુતારા પાસે લાખો, આસાનીથી ઉડાવાય છે.

મોતિયા ના દરેક દર્દીને, અમુક વર્ષે આવે છારી,

લેસર વડે પછી એમાં,કરવી પડે નાની બારી

મોતિયાનું ઓપરેશન ક્યારે કરાવવું?

• ચશ્માં સાથે દૂરનો પદાર્થ જો લાગે તમને ઝાંખો,

  સમય થયો છે હવે કે ઓપરેશન કરાવી નાંખો.

• રાત્રે જોવામાં તકલીફ થાય ને પ્રકાશ જાય ફેલાઈ,

  હવે કરશો ના બહુ મોડું, મોતિયો જાય ના રેલાઈ.

• મોતિયાનું ઓપરેશન હવે, કોઈ પણ ઋતુ માં કરાવાય,

  ઠંડી, ગરમી કે વરસાદ, મોતિયો ગમે ત્યારે ઉતરાવાય.

રાત્રે લાઈટ ફેલાય ને ઝાંખું દેખાય જો ડ્રાઇવ કરતા,

મોતિયાની નિશાની છે એ, મોડું ના કરશો હવે વરતા.

આજે ના તો કાલે કરાવવો, મોતિયો છે નક્કી થવાનો,

તો પછી કેમ રાહ જુઓ છો, દર્દ સહન કરવાનો?

ચશ્માંના નંબર બદલાય રોજ, ને છતાં ઝાંખું દેખાય,

સમજી લેજો હવે ઈશારો, ઓપરેશનનો સમય થઈ જાય.

દીકરા-દીકરી કામમાં વ્યસ્ત, ને તમે રાહ જુઓ છો ક્યારે?

નજર સારી હોય તો જ ને, જિંદગી ચાલે સહારા વગર બરાબર.

એક જ દિવસની નાની પ્રક્રિયા, ને પાછા ઘરે એ જ સાંજે,

ડરવાની જરૂર નથી હવે, વિજ્ઞાન છે બહુ આગળ આજે.

મોતિયો પાકે ત્યાં સુધી રાહ જોવી, જૂની વાત છે હવે ખોટી,

આજકાલ નાનો મોતિયો પણ, ઓપરેશનમાં લેવાય છે વટ થોડી.

એક આંખનું ઓપરેશન કરાવ્યા પછી, બીજી આંખે તકલીફ થાય એવું નથી,

બંને આંખો સ્વતંત્ર છે, એકબીજા સાથે જોડાયેલ નથી.

એક આંખ કરાવ્યા પછી, બીજી માટે રાહ ના જુઓ બહુ,

અઠવાડિયા-બે ના ગાળે, બીજી પણ કરાવી લેજો તમે.

મોતિયા સાથે ચશ્માંથી પણ, છુટકારો હવે શક્ય બન્યો છે,

મલ્ટીફોકલ મણી નાખીને, દૂર-નજીક બેય કામ થાય છે.

દરેકને અનુકૂળ ના હોય એ, ડોક્ટર સાથે વાત કરી લેજો,

તમારી જરૂરિયાત સમજી, યોગ્ય મણી પસંદ કરી લેજો.

વેલ ઉતરાવો જેટલી મોડી,

કિકી પર નિશાન એ જાય છોડી.

જોખમ ઓછું કરવું હોય વેલનું ફરી થવાનું,

તો કરવો ઓપરેશન ચામડી નવી મુકવાનું.

વેલ વધે રોજ થોડી થોડી, તકલીફ કરે એટલે એ મોડી,

જો થાય એ લાલ વારંવાર, ઓપરેશન કરવાનો કરજો વિચાર,

ઉતરાવશો તમે એ જેટલી મોડી, કિકી પર નિશાન એ જાય છોડી.

નાની વેલ છે એમ કહી, બહુ લાંબુ ના ટાળો,

મોટી થશે તો કીકી સુધી પહોંચશે, પછી પસ્તાવો ના પાળો.

આંખ લાલ રહે છે વારેવારે, ને બળતરા સાથે લાવે,

નાનું ઓપરેશન છે આ, રાહત કાયમની આપે.

ઝામરના સરેરાશ દર્દીને, દૂરનું ચોખ્ખું જ છે દેખાય,

તકલીફ કશી નથી મને, એમ બેસી ના રહેવાય.

ડાયાબિટીસ બીપી ની જેમ, ઝામર ધીમી છે બીમારી,

આ બધા રહેશે સાથે, છેલ્લા શ્વાસ સુધી તમારી.

જો હોય તમને ઝામર, તો ટીપાં નાખજો રોજ,

નજર જવાનું રહેશે જોખમ, સહન નહીં થાય એ બોજ.

ઝામરમાં છે વધે, આંખનું એક દબાણ,

આંખની નસ છે સુકાય, ઘટે ચેતાઓનું પ્રમાણ.

ઝામરને સ્વિકારવામાં રાખો ન કોઇ શરમ,

દવા રાખો રોજ, જાળવો એક જ ધરમ.

લાલ આંખોના હોય છે અનેક પ્રકાર, કરો ના એની સારવાર જાતે,

પોતાના જ પગ પર થશે પ્રહાર, કહું છું તમને એટલા માટે.

આંખો ખંજવાળે ને પાણી નીકળે, ઋતુ બદલાય ત્યારે,

એલર્જી છે એ સામાન્ય, ડોક્ટરની દવાથી ટળે.

ખંજવાળો બહુ ના તમે, હાથ રાખજો દૂર,

વધુ ઘસશો તો વધશે તકલીફ, રહેશે નજર અધૂરી.

ચશ્માંના નંબરના પ્રકાર ઘણા,

પ્લસ માઇનસ ને ત્રાંસા તણા,

માઇનસ અહીંતહીં જોવા મળે,

પ્લસ ત્રાંસા ને શોધવા પડે.

ક્યારેક મળે સૌ ભેગા,

ને ક્યારેક તે છુટા પડે,

ગમે તેવા તમને મળે,

પણ ચશ્મા તો પહેરવા પડે.

માઇનસ એટલે દૂરના ને નજીકના હોય છે પ્લસ,

એવું હંમેશ હોતું નથી, તું એમ માનવાથી બચ.

ઝડપથી વધે જો માઈનસ નંબર,

રાખજો તમે આ ખબર,

ઝડપ અટકાવવા આવ્યું છે 0.01% એટ્રોપીન,

હોય એ કાઇટ્રો, કે માયએટ્રો, કે પછી માયોપિન.

જૂના ચશ્માં ડ્રોઅરમાં પડ્યા છે, નકામા લાગે તમને ભલે,

કોઈ ગરીબની જિંદગીમાં, ઉજાસ બની જાય એ પળે.

દાન કરી દેજો જૂના ચશ્માં, ક્લિનિક પર આપી જાવ,

એક નાનું કામ તમારું, બીજાની દુનિયા રોશન કરાવ.

નંબર હોય જો બહુ વધારે, રેટિના રહે છે પાતળી,

નિયમિત તપાસ કરાવવી પડે, ના રહેવાય એમાં આળસુ ને ઢીલી.

સીધી લીટી વાંકી દેખાય, કે લાઈટની આસપાસ થાય કૂંડાળા,

એસ્ટિગ્મેટિઝમ છે એનું નામ, કોર્નિયાના આકારના ટાળા.

સામાન્ય ચશ્માંથી પણ સુધરે, કે લેસિકથી થાય કાયમી ઠીક,

અવગણશો નહિ આ તકલીફ, તપાસ કરાવો બરાબર, સચોટ.

ચશ્માં લૂછો સુતરાઉ કપડાથી, ના ઘસો શર્ટના છેડાથી,

એન્ટી-ગ્લેર કોટિંગ ઉખડી જાય, ખોટી સફાઈની આદતથી.

પાણીથી ધોઈને પછી લૂછો, ધૂળના રજકણ કાઢી નાખો,

ખોટી રીતે સાફ કરવાથી, નંબર ચોખ્ખો ના દેખાય, ધ્યાન રાખો.

જો રહે આખો દિવસ, કમ્પયુટર પર કામ,

બે-ચાર વાત સાંભળી લેજો, હું કહું છું આમ.

સ્ક્રીનથી બે ફૂટ નું, રાખજો તમે સૌ અંતર,

બ્લુ કિરણો ને અટકાવજો, જતા આંખની અંદર.

કલાકે લઇ લેજો બ્રેક, મિનિટનો તમે પાંચ,

આંખને આરામ આપજો, આવશે ઓછી આંચ.

વચ્ચે જુઓ વસ્તુ એવી, મળે જે સૌથી દૂર,

જાળવવામાં થશે મદદ, તમારી આંખોનું નૂર.

યાદ રાખીને સૌ તમે, આંખને પલકારી લેજો,

દર બે કલાકે તમે, એક ગ્લાસ પાણી પીજો.

ખાવામાં વધારી દેજો, અળશી અખરોટ બદામ,

લાંબા સમય સુધી તમને, આંખો આપશે કામ.

મોબાઈલ ટીવીમાં બાળક રહે, કલાકોના કલાકો ખૂંપી,

નંબર વધવાનું જોખમ વધે, રાખજો નજર થોડી ચૂપચાપ.

રોજ થોડો સમય બહાર રમાડો, તડકામાં લઈ જાવ,

આંખના સ્વાસ્થ્ય માટે કુદરત જેવો, બીજો ઉપાય ના લાવો.

ડોક્ટરોની ફી સરેરાશ, થિયેટર ટિકિટ થી સસ્તી,

તોયે ઘણા ને પડે વધારે, એવી છે આપણી વસ્તી.

એક કરે છે તમને ખુશ, બીજો કરે દૂર દુઃખ,

ફી એની છે રોજીરોટી, છીનવો ના એનું તમે સુખ.

સારું લાગે એટલે ટીપાં, જાતે બંધ ના કરો ક્યારે,

ડોક્ટરે કહ્યા દિવસ સુધી, ચાલુ રાખજો ધારે.

આંખ લાલ થાય ને ચીપડા બાઝે, દવા જાતે ના લેશો,

ડોક્ટરને બતાવ્યા વગર, ઘરગથ્થુ નુસખા ના અજમાવેશો.

ટીપાં નાખો બરાબર રીતે, આંગળી ના અડાડો કીકીને,

ડોક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે નાખો, ના ચૂકશો કોઈ દિવસને.

ટીપાંની બોટલ ખોલ્યા પછી, એક મહિનો જ ચાલે,

જૂની બોટલ વાપરવાનું ટાળો, ભલે અડધી ભરેલી ડાબે.

ફ્રીજમાં રાખવાના ટીપાં હોય તો, બહાર ના રાખશો લાંબો સમય,

ડોક્ટરની સૂચના પ્રમાણે સાચવો, ના કરશો કોઈ ગફલત મય.

ઓપરેશનનો ખર્ચ સાંભળી, પાછળ ના હટો ક્યારે,

વીમો કે હપ્તા છે ઉપલબ્ધ, પૂછી લેજો અમારે.

એક ડોક્ટરની ના પસંદ આવે, બીજે જઈને પૂછી લેજો,

પણ નિર્ણય લેવામાં મોડું કરી, નજર ના ગુમાવી બેસજો.

ડોક્ટરની સલાહ વગર સ્ટીરોઈડ ટીપાં, જાતે ના વાપરો ક્યારે,

ઝામર ને મોતિયો બેય, આ ટીપાં લાવે છે દ્વારે.

આરામ લાગે તરત એટલે, લાંબુ ના વાપરો રાખી,

ડોક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે જ વાપરો, બંધ કરો સમય જોઈ.

મા-બાપ કે દાદા-દાદીને હોય ઝામર, તો તમને પણ છે જોખમ,

ફેમિલી હિસ્ટ્રી જણાવો ડોક્ટરને, ના રાખશો એ છુપાવીને ધીમે.

વારસાગત બીમારીઓ વહેલી પકડાય, જો જાણ હોય પરિવારની,

તપાસ કરાવો નિયમિત, ના રાખો બેદરકારી કોઈ જાતની.

ડાયાબિટીસ છે જૂનો જો, આંખની તપાસ કરાવો,

રેટિનાને નુકસાન થાય, સમય રહેતા સંભાળી લાવો.

નજર સારી હોય તોયે, તપાસ ના ચૂકશો ક્યારે,

ડાયાબિટીસમાં આંખનું નુકસાન, ચૂપચાપ પગ પસારે.

આંખો બળે ને કણક લાગે, પાણી છતાં રહે કોરી,

ટીપાં નિયમિત નાખશો તો, તકલીફ જાય છે મરી.

ટીપાંથી પણ રાહત ના મળે જો, ને આંખો સુકી રહ્યા કરે,

પંક્ટલ પ્લગનો વિકલ્પ છે, આંસુને રોકી રાખે અંદરે.

કૃત્રિમ આંસુ વારંવાર નાખવા, એ કંઈ ખરાબ આદત નથી,

ડોક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે વાપરો, એમાં કોઈ નુકસાન નથી.

નાના બાળકની આંખ તપાસો, ભણતર પહેલા વર્ષે,

આળસ કરી જો રહી જાય, ચશ્માં આવે મોડા દર્શે.

આંખ ત્રાંસી લાગે બાળકની, હસવામાં ના કાઢો ટાળ,

નાની ઉંમરે સારવાર થાય, નહિ તો રહી જાય કાયમ સવાલ.

એક આંખથી ઓછું દેખાય ને, બીજી કરે બધું કામ,

નાની ઉંમરે સારવાર ના થાય તો, રહી જાય કાયમ આ ખામ.

છ વર્ષ પહેલાની તપાસ છે, સૌથી વધુ અસરકારક,

મોડું કરશો એટલું, સારવાર બને મુશ્કેલ ને નકામ.

લાલ ને લીલો રંગ મૂંઝવે, એવું બાળકને લાગે જો ક્યારે,

તપાસ કરાવો એક વાર, શાળામાં જતા પહેલા ધારે.

મહિના પહેલા જન્મ્યું બાળક, વજન જો હોય ઓછું,

આંખની ખાસ તપાસ કરાવો, ટાળશો નહિ આ મુદ્દો.

રેટિનાનો વિકાસ અધૂરો રહી જાય, નાનું જોખમ છે એમાં,

વહેલી તપાસ ને સારવારથી, નજર બચે છે સમયસર.

બાળકની આંખમાં ફોટો પાડો ને, સફેદ ચમકારો દેખાય,

નાની વાત ના ગણશો એને, તપાસ કરાવવી જ ઘટાય.

વહેલી તપાસે બચે છે નજર, ને બચે છે જિંદગી પણ,

આળસ કરવી બહુ ભારે પડે, સમજી લેજો આ વચન.

ત્રાંસી આંખનું ઓપરેશન, ઉંમર જોઈ કરાવાય,

નાના બાળકમાં વહેલું કરો, નજર સરખી બની જાય.

મોટી ઉંમરે પણ થાય છે, ત્રાંસાપણું સીધું,

શરમાવાનું કારણ નથી, કરાવી લો બિન્દાસ થોડું.

એક જ ઓપરેશનમાં સુધરે, એવું જરૂરી નથી હંમેશ,

ડોક્ટર કહે એટલી વાર કરાવો, રાખો ધીરજ ને વિશ્વાસ.

તડકામાં જાવ તો ચશ્માં પહેરો, ના કરો એમાં આળસ,

યુવી કિરણો રોકે એવા, રાખે આંખને પાવરફૂલ પ્લસ.

ચાલીસ પછી વર્ષે વર્ષે, આંખની તપાસ કરાવો,

નાની બીમારી મોટી થાય એ પહેલા, વહેલા સંભાળી લાવો.

બાળપણમાં એક વાર, શાળા પહેલા તપાસ કરાવો,

યુવાનીમાં બે-ત્રણ વર્ષે, નિયમિત ચેકઅપ કરાવો.

ચાલીસ પછી દર વર્ષે, આંખની તપાસ જરૂરી છે,

સાઠ પછી તો ખાસ ધ્યાન, ઝામર-મોતિયાની ચિંતા છે.

ચશ્માંથી કંટાળ્યા હો જો, ને આંખો હોય બરાબર,

લેસિકથી મળે છુટકારો, રહે ના નંબરનો ભાર.

ચશ્માં વગર ફોટો પડાવવાનું, સપનું છે ઘણાનું જૂનું,

લેસિકથી થાય શક્ય એ, બસ નિર્ણય લેવાનું બાકી છે નાનું.

નોકરીમાં, રમતમાં, કે લગ્નમાં, ચશ્માં નડે છે વારંવાર,

એક જ વાર નિર્ણય લઈ લો, ને જીવો ચશ્માં વગરની જિંદગી ફરી વાર.

તપાસ કરાવો ખરેખર, જાણો છો કે લેસિક લાયક છો કે નહીં,

જાણ્યા વગર નનૈયો ના પાડો, નિર્ણય કરો જાણીને સહી.

નંબર બહુ વધારે હોય ને લેસિક ના થાય શક્ય,

ICL છે એનો જવાબ, નિરાશ ના થાવ, છે એ સક્ષમ.

આંખની અંદર મુકાય લેન્સ, કોર્નિયાને અડક્યા વગર,

જાડી કોર્નિયા ના હોય તોય, મળે ચશ્માં વગરની નજર.

કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરો તો, સ્વચ્છતાનું રાખજો ધ્યાન,

રાત્રે સુતા ના રહેવા દેજો, નહિ તો વધે નુકસાન.

ચશ્માં સહેલા સાચવવામાં, કોન્ટેક્ટ આપે ખુલ્લી નજર,

બેયના ફાયદા જુદા જુદા, પસંદગી કરો સમજી અસર.

રમતગમત કે પ્રસંગોમાં, કોન્ટેક્ટ આપે રાહત ઘણી,

પણ સ્વચ્છતા ના જાળવો તો, વધે તકલીફ છે અઢળક ઝીણી.

લેન્સ પહેરો ને આંખ ખંજવાળે, લાલાશ સાથે થાય પાણી,

એલર્જી છે લેન્સના કેમિકલની, અવગણશો નહિ આ વાણી.

સોલ્યુશન બદલી જુઓ, કે લેન્સનો પ્રકાર બદલો,

તોય ના મટે તકલીફ તો, ડોક્ટરને તરત મળો.

નિયત સમય કરતાં વધુ, લેન્સ પહેરી ના રાખો ક્યારે,

આંખને ઓક્સિજન ના મળે, ને ઇન્ફેક્શનનું જોખમ વધારે.

ડોક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે જ, દરરોજના કલાકો ગણો,

આળસમાં લેન્સ પહેરી રાખવાની, આદત આજથી જ છોડો.

લેન્સ પહેરતા પહેલા હાથ ધુઓ, સાબુથી બરાબર,

પાણીથી લેન્સ ધોવાની ભૂલ, ના કરો ક્યારેય જીવનભર.

સોલ્યુશનની બોટલ ખોલ્યા પછી, નિયત સમયમાં જ વાપરો,

લેન્સનું કેસ પણ બદલતા રહો, દર ત્રણ મહિને નવું લાવો.

આંખમાં કણું પડે તો, જાતે ના ઘસો ક્યારે,

ડોક્ટર પાસે લઇ જાવ તરત, નહિ તો નુકસાન વધારે.

આંખમાં કેમિકલ પડે તો, પંદર મિનિટ પાણીથી ધોજો,

ડોક્ટર પાસે પહોંચો પછી, સમય જરાય ના ગુમાવજો.

આંખમાં ઈજા થાય ને દુખાવો સાથે લાલાશ થાય,

જાતે મલમ લગાવવાની ભૂલ, ક્યારેય ના કરાય.

કોર્નિયામાં ચાંદુ પડે તો, નજર જવાનું જોખમ ઘણું,

ડોક્ટર પાસે તરત જાવ, ના રાખશો કંઈ પણ મણું.

ફટાકડા ફોડો તો ચશ્માં પહેરો, ને રાખજો હાથ લાંબો,

એક ક્ષણની બેદરકારી, બની શકે છે જિંદગીભરનો ડાઘો.

આંખમાં તણખો પડે તો જાતે, પાણીથી ધોવો તરત,

મલમ કે ઘરગથ્થુ ઉપાય કરતાં પહેલા, ડોક્ટર પાસે જાવ ઝડપથી.

રંગ રમો પણ ધ્યાન રાખો, આંખમાં રંગ ના જાય,

કેમિકલવાળા રંગોથી, કોર્નિયાને નુકસાન થાય.

વેલ્ડિંગ કરો તો ગોગલ્સ પહેરો, બેદરકારી ના ચલાવો,

આંખના કિરણોનું નુકસાન, દેખાય મોડું, સમજી લેજો.

ખેતરમાં કામ કરો ત્યારે, ધૂળ-કચરાથી રાખો બચાવ,

ચશ્માં પહેરી કામ કરો તો, આંખોને મળે રાહત ને હાવ.

ચોમાસામાં આંખનું ઇન્ફેક્શન વધે, ગંદા પાણીથી ચેતજો,

આંખ લાલ થાય કે ચીપડા બાઝે, ડોક્ટરને તરત બતાવજો.

પુલમાં તરવા જાવ તો, ગોગલ્સ પહેરવાનું ના ભૂલો,

ક્લોરિનવાળું પાણી આંખમાં જાય, બળતરા લાવે છે ઝૂલો.

બહાર નીકળો રસ્તા પર, ધૂળ-ધુમાડો હોય ઘણો,

ચશ્માં પહેરી નીકળો તો, આંખને મળે રક્ષણ સારો.

ક્રિકેટ, બેડમિન્ટન રમો ત્યારે, દડો વાગવાનું જોખમ રહે,

નાના બાળકોને ખાસ સમજાવો, રક્ષણનું મહત્વ કહે.

ફેક્ટરી કે વર્કશોપમાં કામ કરો, સેફ્ટી ગોગલ્સ પહેરવાનું ના ભૂલો,

તણખા, ધૂળ કે કેમિકલ છાંટા, આંખને નુકસાન કરે છે ઝૂલો.

એક ક્ષણની બેદરકારી, જિંદગીભરની પસ્તાવો લાવે,

નિયમ પાળો કામ કરતી વખતે, સુરક્ષા જ સૌથી પહેલા આવે.

સૂર્યગ્રહણ જોવાની લાલચમાં, નરી આંખે ના જુઓ ક્યારે,

રેટિના બળી જવાનું જોખમ, ના દેખાય તરત, પણ નુકસાન વધારે.

ખાસ ગ્રહણ ચશ્માં પહેરીને જ, આ નજારો માણી લેજો,

ફોટો કે કાચના ટુકડાથી, ભૂલથી પણ ના જોજો.

મર્યા પછી પણ આંખો તમારી, કોઈની દુનિયા રોશન કરે,

આંખનું દાન કરી જાવ, પુણ્યનું કામ એ ખરે ખરે.

કોર્નિયા ધૂંધળી થઈ જાય જો, ને નજર ના રહે સાબૂત,

ટ્રાન્સપ્લાન્ટથી મળે નવજીવન, એ છે વિજ્ઞાનની ભેટ અદ્ભુત.

દાનમાં મળેલી આંખથી, કોઈની દુનિયા ફરી ઝળહળે,

એક જ આંખનું દાન કરીને, બે જણની જિંદગી બદલે.

આકાશમાં જોતા દેખાય, કાળા ટપકાં કે તાર,

મોટી ઉંમરે સામાન્ય છે એ, ગભરાવાની નથી જરૂર બહુ વાર.

પણ અચાનક વધી જાય સંખ્યા, કે સાથે આવે ઝબકારો,

તપાસ કરાવી લેજો તરત, ના કરશો બહુ વિચારો.

અચાનક દેખાય વીજળી જેવું, કે પડદો આવે આડો,

રેટિના ખસી ગયાની નિશાની, સમય ના કરશો બગાડો.

રેટિનાનું ઓપરેશન છે, જેટલું વહેલું એટલું સારું,

મોડું કરશો જેટલું, એટલું નજરનું જોખમ વધારું.

માખી ઉડતી દેખાય કે ઝબકારા થાય જો રહી રહી,

નાની વાત સમજી ટાળો નહિ, તપાસ કરાવો સહી.

જૂના ટપકાં આકાશમાં ફરે, એ છે સામાન્ય વાત,

પણ નવા ટપકાં અચાનક વધે, સાથે આવે વીજળી ઝબકાત.

આ ફરક સમજવો છે જરૂરી, બેય ને એક ના ગણશો,

શંકા પડે તો રાહ ના જુઓ, તરત ડોક્ટરને મળશો.

ચાલીસ વર્ષે નજીકનું ઝાંખું દેખાય, એ કંઈ રોગ નથી,

કુદરતી છે આ ફેરફાર, એમાં કંઈ ડર જેવું નથી.

છાપું દૂર રાખી વાંચો, કે નંબર લાગે નાનો,

હવે જરૂર છે ચશ્માંની, ના કરો બહાનો.

પ્રોગ્રેસિવ કે બાયફોકલ, બેય માં છે સગવડ,

ડોક્ટરની સલાહ લઈ પસંદ કરો, ના રાખશો હઠ.

કાજળ મસ્કારા લગાવો ભલે, પણ રાત્રે કરી લેજો સાફ,

આંખની કિનારી પર રહી જાય મેકઅપ, તો થાય ઇન્ફેક્શનનો ત્રાસ.

જૂનું કાજળ ફેંકી દેજો, વર્ષ પુરું થાય એટલે,

આંખનું જતન કરવું હોય તો, નાની કાળજી બહુ ચાલે.

આંખની કસરત કરવાથી, નંબર જાય છે એવું કહેવાય,

પણ સાચી વાત એ છે કે, નંબર કસરતથી ના મટાય.

ગાજર ખાવાથી નંબર જાય, એવી વાત છે અધૂરી,

સારો ખોરાક રાખે તંદુરસ્ત, પણ નંબરની દવા છે જુદી.

બ્લુ લાઈટ ચશ્માં પહેરવાથી, બધું જ મટી જાય એવું નથી,

આંખનો થાક ઘટાડે થોડો, પણ ચમત્કારિક ઈલાજ નથી.

સ્ક્રીન બ્રેક ને પલકારા મારવા, એ છે સાચો ઉપાય,

બ્લુ લાઈટ ચશ્માં મદદરૂપ, પણ એકલા પુરતા ના થાય.

સીધી લીટી વાંકી દેખાય, કે વચ્ચે પડે છે ધબ્બો,

ઉંમર સાથે થતી આ તકલીફ, વહેલી તપાસે રહે કાબૂ.

નંબર ઝડપથી વધ્યા કરે ને, ચશ્માંથી પણ ના ચોખ્ખું દેખાય,

કેરેટોકોનસ હોય શકે એ, તપાસ કરાવવી જ ઘટાય.

આંખ ચોળવાની આદત છોડો, ખાસ કરીને રાત્રે,

કેરેટોકોનસ વધવાનું કારણ, આ આદત બને છે ઘણી વાર.

એલર્જીના કારણે ખંજવાળ આવે, ને આંખ ચોળવાની આદત પડે,

સતત ચોળવાથી કોર્નિયા પાતળી થાય, કેરેટોકોનસ તરફ એ વળે.

એલર્જીની દવા લેવાથી, ખંજવાળ કાબૂમાં આવે છે,

આંખ ચોળવાની આદત છોડો, નજર બચાવવા આ કામ આવે છે.

ઘરમાં પડી જવાનું કારણ, અડધું છે નબળી નજર,

મોતિયો કઢાવી લો સમયસર, ટાળો પડવાનો ડર.

ઉંમર થઈ એટલે ના કરાવવું, એવું વિચારવાની ભૂલ ના કરો,

એંસી વર્ષે પણ થાય છે ઓપરેશન, હિંમત રાખી આગળ વધો.

મેક્યુલર ડિજનરેશન કે નબળી નજર હોય, છતાં નિરાશ ના થાવ,

મેગ્નિફાયર ને ખાસ ચશ્માંથી, વાંચવાનું ફરી શરૂ કરાવ.

સંપૂર્ણ નજર પાછી ના આવે તોય, બચેલી નજરનો ભરપૂર ઉપયોગ,

લો વિઝન એઇડ્સથી મળે છે, રોજિંદા કામોમાં સહયોગ.

સાંજ પડે ને ઝાંખું દેખાય, અંધારામાં ના સૂઝે રસ્તો,

વિટામીન એ ની ખામી હોય શકે, તપાસ કરાવો, ના રાખો ત્રસ્તો.

લીલા શાકભાજી ને ગાજર ખાવ, આંખને મળે પોષણ ભરપૂર,

નાનકડી આ કાળજી રાખો તો, રહે નજર હંમેશા ચકચૂર.

સિગારેટ પીવો છો? જાણી લો આ વાત,

મોતિયો ને મેક્યુલર ડિજનરેશન, બેયનું જોખમ વધારે એ ઘાત.

આંખો બચાવવી હોય જિંદગીભર, તો છોડી દેજો આ આદત,

ધુમાડો નુકસાન કરે છે ફેફસાં સાથે, નજરને પણ એટલી જ ઝડપત.

ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ કઢાવો છો? આંખની તપાસ છે જરૂરી,

રંગ ઓળખવાની ને દૂરની નજર, બેય ચેક થાય છે પૂરી.

નંબર છુપાવીને લાયસન્સ કઢાવવું, પોતાના જ જીવ સાથે રમત છે,

રસ્તા પર બીજાની સલામતી પણ, તમારી નજર સાથે જોડાયેલી છે.

રાત્રે ઓછું દેખાય ને, ધીરે ધીરે સાંકડી થાય નજર,

રેટિનાઇટિસ પિગમેન્ટોસા હોય શકે, વારસાગત છે એ અસર.

પરિવારમાં આવો ઈતિહાસ હોય તો, વહેલી તપાસ કરાવી લેજો,

જીનેટિક કાઉન્સેલિંગની મદદ પણ, ડોક્ટર પાસેથી લઈ લેજો.

અચાનક નજર જાય, કે વીજળી ઝબકે તીવ્ર,

દોડી જાવ તરત ડોક્ટર પાસે, ના રાખશો કોઈ ધીર.

આંખમાં કેમિકલ પડે કે ઈજા થાય ઊંડી,

મિનિટની પણ કિંમત છે, ના કરશો કોઈ ઢીલ.

પણ નંબર બદલાય ધીરે ધીરે, કે આછું ઝાંખું દેખાય,

રૂટિન એપોઈન્ટમેન્ટ બસ પૂરતી, ઉતાવળ ના કરાય.

ગાજર પાલક ને લીલા શાક, આંખને આપે તાકાત,

અળશી અખરોટ બદામ ખાવ, રહે નજર દિવસ ને રાત.

ઓમેગા-3 મળે અળશીમાંથી, આંસુને રાખે ભીના,

સ્ક્રીન સામે બેસો તોય, ડ્રાય આઇ ના રહે લીના.

આંખ ફરકે તો શુકન-અપશુકન, વિચારવાનું છોડી દેજો,

થાક કે ઓછી ઊંઘનું કારણ છે એ, આરામ કરી લેજો.

લાંબો સમય સુધી ફરક્યા કરે, તો ડોક્ટરને બતાવજો ખરે,

નાની તકલીફ પણ ક્યારેક, મોટી વાતનો ઈશારો કરે.

આંખમાં અચાનક લાલ ધબ્બો દેખાય, ગભરાવાની જરૂર ના કોઈ,

ખાંસી-છીંક કે બીપીના કારણે, નાની નસ ફાટી જાય છે સોઈ.

પોતાની મેળે મટી જાય એ, બે અઠવાડિયામાં ધીરે ધીરે,

તોય એક વાર બતાવી દેજો, બીપી ચેક કરાવો ફેરે.

આંખો બહાર આવતી લાગે, કે પોપચાં ના બંધ થાય પૂરાં,

થાયરોઈડની અસર હોય શકે આંખ પર, તપાસ કરાવો જરૂરી ખરાં.

પોપચાંની કિનારી પર પોપડી જામે, ને સવારે આંખ ચોંટે,

ગરમ પાણીના શેકથી રાહત મળે, સાફ કરો રોજ ધીરેથી.

માથું દુખે એ પહેલા, ઝબકારા કે લકીરો દેખાય,

માઈગ્રેનની આ નિશાની છે, ડરવાની જરૂર ના થાય.

પણ પહેલી વાર થાય તો બતાવજો, ખાતરી કરવા માટે,

આંખની બીજી તકલીફ ના હોય, એ જાણવું છે જરૂરી ઘાટે.

તડકામાં કે લાઈટમાં આંખ, બંધ કરવાનું મન થાય,

નાની તકલીફ ગણી ટાળો નહિ, કારણ હોઈ શકે ઘણાય.

ગર્ભાવસ્થામાં આંખનું બીપી પણ, ચેક કરાવવું છે જરૂરી,

ડાયાબિટીસ કે બીપી હોય તો, રેટિનાની તપાસ ના કરશો દૂરી.

નંબર બદલાય થોડો ઘણો, ગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન એ સામાન્ય,

ડિલિવરી પછી સ્થિર થાય, ત્યારે કરાવજો ચશ્માંનો ફેરફાર.

પોપચાં પર થાય સોજો, ને દુખાવો સાથે લાવે,

આંજણી છે એ સામાન્ય ચેપ, ગભરાવાનું કારણ ના આવે.

જાતે ફોડવાની કોશિશ, ભૂલમાં પણ ના કરશો,

ડોક્ટરની દવાથી મટે, થોડી ધીરજ રાખી લેશો.

ઓપરેશન પછી આંખને, ધૂળ-માટીથી રાખો દૂર,

પાણી ના જવા દેશો અંદર, નાહ્યા વખતે રહેજો ચેતૂર.

ડોક્ટરે આપેલી ટીપાંની સૂચિ, બરાબર અનુસરજો રોજ,

ચેકઅપ માટે આવવાનું ના ચૂકશો, એ છે સૌથી મોટી ફરજ.

મોતિયાનું ઓપરેશન કરાવ્યા પછી, ક્યારેક વધે આંખનું દબાણ,

નિયમિત ચેકઅપમાં આ પણ, ડોક્ટર રાખે છે ધ્યાન.

મોતિયાનું ઓપરેશન થયા પછી, વર્ષો બાદ ફરી ઝાંખું દેખાય,

એ નવો મોતિયો નથી, જૂનું પડળ છે, ગભરાવાની જરૂર ના થાય.

લેસર વડે ખૂલે છે એ પડળ, પાંચ મિનિટની છે વાત,

દર્દ વગરની આ પ્રક્રિયા, નજર પાછી લાવે સાફ.

ઓપરેશનનું નામ સાંભળી, ડરી જાવ છો શું કામ?

દસ-પંદર મિનિટની પ્રક્રિયા છે, ના રહે કોઈ દર્દ કે ઘા.

જૂની વાતો સાંભળી બીશો નહિ, જમાનો બદલાઈ ગયો છે ઘણો,

ટેક્નોલોજી છે એટલી આગળ, હવે ડરવાનું કારણ નથી કોઈ.

પડોશીએ કરાવ્યું ને સારું થયું, તમે કેમ રાહ જુઓ છો?

હજારો દર્દી કરાવી ચૂક્યા, તમે એકલા કેમ મુંઝાવ છો?

આજનું કામ કાલ પર ના રાખો, આંખની બાબતમાં ખાસ,

મોડું કરવાથી વધે તકલીફ, ને ઘટે સફળતાની આશ.

માતા-પિતાની આંખોનું ધ્યાન, દીકરાની છે પહેલી ફરજ,

નાનું રોકાણ છે ઓપરેશનમાં, મોટી છે એની ઉપજ.

તમારા મમ્મી-પપ્પાને પૂછો, છેલ્લે ક્યારે ચેકઅપ કરાવ્યું,

આળસમાં ના રહેવા દેજો, નજર છે અમૂલ્ય ઘરેણું.

ઘર ને ગાડી પાછળ ખર્ચો, વિચાર્યા વગર કરી નાખો,

આંખો પાછળ ખર્ચતા કેમ, આટલો બધો વિચાર કરો છો?

મફત તપાસ કરાવવાની લાલચમાં, પોતાની આંખ ના મુકો દાવ પર,

જે ડોક્ટર પાસે સમય જ ના હોય, એ શું તપાસે બરાબર?

પાંચ મિનિટમાં પતાવે તપાસ, ને મોતિયો બતાવી ડરાવે,

પૈસા વસૂલવાનો ધંધો છે એ, સાચી તપાસ ક્યાં એમાં આવે?

આંખની પૂરી તપાસમાં, દબાણ ને રેટિના પણ જોવાય,

મફતના કેમ્પમાં આટલો સમય, કોઈની પાસે ક્યાં હોય?

નંબર જ ચેક કરીને ચશ્માં પકડાવે, એ પૂરી તપાસ નથી કહેવાય,

આંખના પડદા સુધીની તપાસ વગર, બીમારી છુપાયેલી રહી જાય.

ફી ભરવાનો ડર રાખી, તપાસ ટાળવી છે મોટી ભૂલ,

સસ્તું શોધવા જતાં ક્યારેક, ગુમાવવો પડે નજરનો મૂલ.

ડોક્ટરની ફી છે એની મહેનતનું મૂલ્ય,

એ ચૂકવવામાં કંજૂસાઈ ના કરો, રાખો આ વાત યાદ.

મફત તપાસના બહાને, પછી ઓપરેશન કરાવવાનું દબાણ થાય,

જલ્દી નિર્ણય લેવડાવે એ રીતે, ડરાવીને વાત કરાય.

પોતાની મરજી અને સમય પ્રમાણે, નિર્ણય લેવાનો હક છે તમારો,

કોઈના દબાણમાં આવીને, ઉતાવળે ના કરો ઈશારો.

મફતમાં એક જ જગ્યાએ તપાસ કરાવી, નિર્ણય ના લઈ લેજો,

પોતાના નિયમિત ડોક્ટરને બતાવી, ખાતરી કરી લેજો.

સસ્તું ને મફત હંમેશા સારું, એવું જરૂરી નથી,

આંખની બાબતમાં ગુણવત્તા સાથે, બાંધછોડ કરવી નથી.

જે વસ્તુની કિંમત ચૂકવો છો, એની જવાબદારી પણ રહે છે,

મફતમાં મળેલી સલાહ પાછળ, જવાબદારી ક્યાં રહે છે?

ગામડે ગામડે કેમ્પ લાગે, ને ઓપરેશન કરાવી લેવાય ઉતાવળે,

પરિણામ સારું ના આવે તો, જવાબદાર કોણ, કોને પૂછશો ત્યારે?

નજીકના સારા ડોક્ટર પાસે જઈને, નિયમિત તપાસ કરાવો ભલે થોડું દૂર,

એક વારની ભૂલ પડે ભારે, નજર છે અમૂલ્ય, રાખો આ વાત જરૂર.

મફતના મોહમાં પડીને, પોતાની આંખો ના ધરો દાવ પર,

યોગ્ય ડોક્ટર, યોગ્ય તપાસ, યોગ્ય ફી — આ છે સાચો રસ્તો ખરાં પર.

સફેદ ભાગ પર પીળો ડાઘ દેખાય, પણ કીકી સુધી ના પહોંચે એ,

પિંગ્યુક્યુલા છે એનું નામ, ઓપરેશનની જરૂર નથી પડે.

પટેરીજીયમ છે એનાથી અલગ, ધીરે ધીરે કીકી તરફ વધે,

નજરમાં અડચણ લાવે તો, ઓપરેશન કરાવવું જ ઘટે.

બંને દેખાવમાં લાગે સરખા, પણ સારવાર છે અલગ અલગ,

ડોક્ટર પાસે તપાસ કરાવો, જાતે નિદાન કરવાની ના રાખો ટેક.

વાયરલ કંજંક્ટીવાઇટિસ ફેલાય ઝડપથી, પાણી જેવો સ્ત્રાવ થાય,

બેક્ટેરિયલમાં જાડો પીળો ચીપડો, સવારે આંખ ચોંટી જાય.

એલર્જીકમાં ખંજવાળ છે મુખ્ય, બેય આંખે એકસાથે થાય,

વર્નલમાં બાળકોને ખાસ, ઋતુ બદલાય ત્યારે તકલીફ વધી જાય.

ચારેયનો ઈલાજ છે અલગ અલગ, જાતે દવા ના પસંદ કરો,

ડોક્ટરને બતાવી પ્રકાર જાણો, પછી જ સારવાર શરૂ કરો.

ખેતરમાં કામ કરતા આંખમાં, ઝાડનું પાંદડું કે તણખલું વાગે,

ફૂગનું ઇન્ફેક્શન થવાનું જોખમ, એમાંથી ઝડપથી જાગે.

સામાન્ય એન્ટિબાયોટિકથી ના મટે, ને તકલીફ વધતી જાય,

ફંગલ અલ્સરની શંકા હોય તો, ખાસ તપાસ કરાવવી ઘટાય.

મોડું નિદાન ને મોડી સારવાર, નજર માટે છે ખતરનાક,

વનસ્પતિની ઈજા પછી તકલીફ વધે તો, તરત જાવ ડોક્ટર પાસ.

આંખમાં સોજો ને લાલાશ રહે, સામાન્ય દવાથી ના મટે,

દુર્લભ પરોપજીવી ચેપ હોય શકે, જે ખાસ તપાસમાં જ પકડાય એ.

તળાવ કે ગંદા પાણીના સંપર્કમાં આવ્યા પછી, જો તકલીફ લંબાય,

માઈક્રોસ્કોપ તપાસ કરાવો, સાચું નિદાન એ રીતે થાય.

વિટામીન એ ની ખામી ઉપરાંત પણ, રતાંધળાપણાના કારણો ઘણા,

રેટિનાઇટિસ પિગમેન્ટોસા કે વારસાગત તકલીફ, પણ છે એમાં ભણા.

એક જ કારણ માની ના લેશો, ડોક્ટર પાસે તપાસ કરાવો,

સાચું કારણ જાણ્યા વગર, જાતે ઉપાય ના અજમાવો.

આંખની અંદરના પડળોનું, ફોટોગ્રાફ લે છે OCT,

ઝામર ને રેટિનાની બીમારી, વહેલી પકડાય છે એનાથી.

પેરિમેટ્રીથી ચેક થાય છે, તમારી નજરની આજુબાજુની રેન્જ,

ઝામરમાં ધીરે ધીરે ઘટે એ, પકડાય છે આ તપાસથી ચેન્જ.

OCT-એન્જિયોગ્રાફી બતાવે છે, રેટિનાની નસોની હાલત,

સોય વગર, દર્દ વગર થતી, આ છે આધુનિક સગવડ.

એક જ વારની તપાસ નથી પુરતી, નિયમિત ફોલોઅપ જરૂરી છે,

બીમારી વધે છે કે કાબૂમાં છે, એ જાણવા આ તપાસ જરૂરી છે.

આંખને અડક્યા વગર, હવાની ફૂંક વડે થાય તપાસ,

આંખનું દબાણ માપાય ઝડપથી, ના થાય કોઈ તકલીફ ખાસ.

દરેક રૂટિન ચેકઅપમાં, આ તપાસ કરાવવી જ જોઈએ,

ઝામરની શરૂઆત પકડાય વહેલી, નજર ના દેખાય તોય જોઈએ.

દબાણ વધારે આવે તો ગભરાવાની જરૂર નથી તરત,

વધુ ઊંડી તપાસ પછી જ, નિદાન થાય છે સચોટ.

આંખના ટીપાં નાખી પુતળી પહોળી કરીને, રેટિનાની સંપૂર્ણ તપાસ થાય,

ડાયાબિટીસ, ઝામર ને રેટિનાની બીમારી, છુપાયેલી ના રહી જાય.

ફોટોગ્રાફ લેવાથી રેકોર્ડ રહે છે, આગલી તપાસ સાથે સરખામણી થાય,

બીમારી વધે છે કે નહિ, એ ચોકસાઈથી જાણી શકાય.

કોર્નિયાના અંદરના પડમાં, કોષોની સંખ્યા ગણાય છે,

મોતિયાના ઓપરેશન પહેલા, આ તપાસ જરૂરી બતાવાય છે.

કોષો ઓછા હોય જો બહુ, ઓપરેશનમાં રહે છે વધુ સાવચેતી,

સ્પેક્યુલર માઈક્રોસ્કોપીથી પકડાય, આ મહત્વની ખાસિયત.

કોર્નિયાના આકારનો નકશો, ટોપોગ્રાફીથી બને છે,

કેરેટોકોનસ કે અનિયમિત વળાંક, વહેલો પકડાય છે.

લેસિક કરાવવા પહેલા આ તપાસ, ફરજિયાત ગણાય છે,

કોર્નિયા લેસિક માટે યોગ્ય છે કે નહિ, એ જ નક્કી કરાય છે.

કોર્નિયા કેટલી જાડી છે, પેકિમેટ્રીથી મપાય છે,

લેસિક ને ઝામરની તપાસમાં, આ માપ વપરાય છે.

પાતળી કોર્નિયા હોય તો, દબાણનું માપ બદલાય છે,

સાચું નિદાન કરવા માટે, આ તપાસ જરૂરી ગણાય છે.

મોતિયો બહુ ઘાટો હોય ને, રેટિના ના દેખાય સીધી નજરે,

B-સ્કેન અલ્ટ્રાસાઉન્ડથી, અંદરની હાલત જણાય છે ખરે.

રેટિના ખસી ગઈ છે કે નહિ, એ પણ પકડાય છે આનાથી,

ઓપરેશન પહેલાની આ તપાસ, જરૂરી છે ઘણી વાતથી.

નસમાં ખાસ રંગ ચઢાવીને, રેટિનાની નસોના ફોટા લેવાય છે,

ડાયાબિટીક રેટિનોપથીમાં, લીકેજ ક્યાં છે એ જણાય છે.

લેસર ટ્રીટમેન્ટ ક્યાં કરવી, એ નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે,

રેટિનાની નસોની સાચી હાલત, આ તપાસ જ બતાવે છે.

ઝામર બે પ્રકારના હોય છે, ખૂલ્લા ને બંધ ખૂણાના,

ગોનિયોસ્કોપીથી ખબર પડે, કયા પ્રકારનો ઝામર છે તમારો.

સારવારની પદ્ધતિ બદલાય છે, પ્રકાર પ્રમાણે નક્કી થાય,

આ તપાસ વગર ઝામરની, સાચી સારવાર ના થાય.

આંસુનું પડ કેટલી ઝડપથી તૂટે, એ તપાસાય ખાસ રીતે,

ટીયર ફિલ્મ બ્રેકઅપ ટાઈમથી, ડ્રાય આઇ પકડાય છે સચોટ રીતે.

શિર્મર ટેસ્ટમાં કાગળની પટ્ટી, પોપચાં નીચે મુકાય છે,

પાંચ મિનિટમાં આંસુનું પ્રમાણ, કેટલું છે એ જણાય છે.

એક આંખ બંધ કરી, ચોરસ ખાનાવાળા કાગળ સામે જુઓ,

લીટીઓ વાંકી કે તૂટેલી દેખાય, તો ડોક્ટરને તરત બતાવો.

મેક્યુલર ડિજનરેશનવાળા દર્દી માટે, ઘરે રોજ કરવાની આ તપાસ,

નાનો ફેરફાર પણ વહેલો પકડાય, રાખે નજરને વિશ્વાસ.

આંખના આગળના ભાગનો, ઝીણવટભર્યો સ્કેન લેવાય છે,

કોર્નિયા, ચેમ્બર ને એંગલની હાલત, ચોખ્ખી રીતે જણાય છે.

બંધ ખૂણાના ઝામરની તપાસમાં, ખાસ ઉપયોગી ગણાય છે,

સોય કે અડક્યા વગરની આ તપાસ, ઝડપથી પતાવાય છે.

આંખ લાલ થાય ને દુખાવો સાથે, પ્રકાશ સહન ના થાય,

યુવેઆઈટીસ હોય શકે એ, સામાન્ય રીતે ના સમજાય.

શરીરની બીજી બીમારીઓ સાથે, ક્યારેક જોડાયેલી હોય છે,

સાંધાનો દુખાવો કે ચામડીની તકલીફ, સાથે પુછાય છે એ.

મોડું નિદાન થાય તો, નજરને નુકસાન થાય ઘણું,

સ્ટીરોઈડ ને બીજી દવાઓથી, કાબૂમાં લેવાય આ તકલીફ ભણું.

આંખનો એક ભાગ અચાનક લાલ થાય, દુખાવો હોય સામાન્ય,

એપિસ્ક્લેરાઈટિસ છે એ મોટેભાગે, ગંભીર નથી, રહો શાંત.

જાતે જ મટી જાય છે ઘણી વાર, થોડા દિવસોમાં ધીરે,

તોય એક વાર બતાવી દેજો, ખાતરી કરવા ડોક્ટર પાસે.

એપિસ્ક્લેરાઈટિસ કરતાં આ છે વધુ ઊંડું ને દુખાવો તીવ્ર,

સ્ક્લેરાઈટિસ ગણાય ગંભીર, ના લેશો એને હલકું, ધીરે.

શરીરની ઓટોઈમ્યુન બીમારી સાથે, ઘણી વાર જોડાયેલું હોય,

તપાસ કરાવો પુરેપુરી, સારવારમાં મોડું ના થાય કોય.

પોપચાંની અંદર નાની ગાંઠ થાય, દુખાવો ના પણ હોય,

કેલેઝિયન છે એનું નામ, ગ્રંથિ બંધ થવાથી હોય.

ગરમ શેક કરવાથી ઘણી વાર, જાતે જ ઓગળી જાય,

મોટી રહી જાય કે વધતી જાય તો, નાનું ઓપરેશન કરાવાય.

એક પોપચું બીજા કરતાં નીચે ઝૂકે, ને નજરમાં અડચણ આવે,

પ્ટોસિસ છે એનું નામ, ઉંમર કે નબળા સ્નાયુથી થાવે.

બાળકોમાં હોય તો વહેલી સારવાર, આળસુ આંખ ના થાય એ માટે,

મોટેરાંમાં કોસ્મેટિક ને નજરની તકલીફ, બેય માટે ઓપરેશન થાય છે.

પોપચું અંદરની તરફ વળે ને પાંપણ આંખને ઘસે,

એન્ટ્રોપિયન કહેવાય એ, બળતરા ને ઈજા કરે.

પોપચું બહારની તરફ ઝૂકે તો, આંસુ બહાર વહ્યા કરે,

એક્ટ્રોપિયન કહેવાય એ, આંખ સુકી પણ રહી શકે.

બંનેમાં નાનું ઓપરેશન, કાયમી રાહત આપે છે,

ઉંમરલાયક લોકોમાં સામાન્ય તકલીફ, ડોક્ટર પાસે તપાસાવે છે.

કપાળ ને પોપચાં પર ફોલ્લા થાય, દુખાવો સાથે તીવ્ર,

હર્પિસ ઝોસ્ટર આંખ સુધી પહોંચે, ગણાય એ ગંભીર.

નાકની ટોચ પર ફોલ્લો હોય તો, આંખને જોખમ વધારે,

તરત ડોક્ટરને બતાવો, દવા શરૂ કરો જલ્દી ધારે.

આંખની આસપાસ સોજો ને લાલાશ, તાવ સાથે વધે,

ઓર્બિટલ સેલ્યુલાઈટિસ છે એ ગંભીર, ઈમરજન્સી ગણાય એ.

બાળકોમાં ઝડપથી ફેલાય, સાઈનસના ઈન્ફેક્શનથી થાય,

દવા વગર રાહ ના જુઓ, હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાવાય.

એક આંખની નજર અચાનક ઝાંખી થાય, રંગો ફિક્કા લાગે,

આંખ હલાવવાથી દુખાવો થાય, ઓપ્ટિક નર્વમાં સોજો જાગે.

યુવાન વયના લોકોમાં વધુ, ને ક્યારેક બીજી બીમારીની નિશાની,

તપાસ કરાવો પુરેપુરી, MRI પણ જરૂરી ગણાય ક્યારેક જાની.

માથાનો દુખાવો સતત રહે, ને ઉલટી સાથે વધે,

આંખની અંદરની નસમાં સોજો, પેપિલેડિમા કહેવાય એ.

મગજની અંદરનું દબાણ વધ્યાની, આ છે એક નિશાની,

તપાસ કરાવો તરત, ના રાખો બેદરકારી કોઈ જાતની.

ગંદા હાથ ને માખીઓથી ફેલાય, આંખનો આ જૂનો ચેપ,

ટ્રેકોમા કહેવાય એ, વારંવાર થાય તો પોપચાં જાય વળી ઊંધા.

સ્વચ્છતા રાખવાથી અટકે છે, હાથ-મોં ધોવાની આદત,

મોડું નિદાન થાય તો, નજર જવાનું બને છે જોખમ પાકત.

આંખો સતત હલ્યા કરે, આમતેમ કે ગોળ ગોળ,

નિસ્ટાગ્મસ કહેવાય એ, જન્મથી કે પછીથી હોય એ ફોલ.

જન્મજાત હોય તો ઘણી વાર, નજર ઓછી સાથે જોડાયેલી,

અચાનક મોટી ઉંમરે શરૂ થાય તો, તપાસ કરાવવી પડે ઊંડી.

સંપૂર્ણ ઈલાજ ના હોય તોય, ચશ્માં ને મદદથી સુધારો થાય,

ડોક્ટરની સલાહ પ્રમાણે ચાલો, જીવન સરળ બની જાય.

ચામડી ને વાળ સફેદ હોય, ને આંખો પણ હોય હલકા રંગની,

આલ્બિનિઝમમાં આંખની રેટિના, અધૂરી રહી જાય છે વિકાસની.

પ્રકાશ સહન ના થાય વધારે, ને નજર રહે છે ઓછી,

નિસ્ટાગ્મસ પણ સાથે આવે, તકલીફ છે એકબીજા સાથે જોડાયેલી.

ટીન્ટેડ ચશ્માં ને મેગ્નિફાયરથી, રોજિંદુ કામ સરળ બનાવાય,

સંપૂર્ણ નજર ના મળે તોય, ઉપલબ્ધ મદદથી જીવન જીવાય.

એક આંખની કીકી મોટી, બીજી નાની દેખાય,

એનિસોકોરિયા કહેવાય એ, ઘણી વાર કારણ વગર પણ થાય.

જન્મથી જ થોડો ફરક હોય, તો ચિંતાનું કારણ નથી,

અચાનક ફરક વધી જાય તો, નાની વાત એ નથી.

માથામાં ઈજા કે નસનું દબાણ, કારણ હોઈ શકે છે અંદરનું,

તરત ડોક્ટરને બતાવો, ના કરશો રાહ જોવાનું.

છોકરાઓમાં કલર બ્લાઇન્ડનેસ, છોકરીઓ કરતાં વધુ જોવા મળે,

મમ્મી પાસેથી વારસામાં મળે, X રંગસૂત્રના કારણે ચાલે.

સંપૂર્ણ ઈલાજ નથી આનો, પણ ખાસ ચશ્માંથી થોડી મદદ મળે,

કારકિર્દી પસંદ કરતી વખતે, આ વાત ધ્યાનમાં રાખવી ભલે.

જન્મથી જ કીકીનો આકાર, ચાવીના કાણા જેવો હોય,

કોલોબોમા કહેવાય એ, આંખના વિકાસમાં ખામી હોય.

નજર પર અસર ઓછી-વધુ, ખામીના સ્થાન પર આધાર રાખે,

નિયમિત તપાસ કરાવવી પડે, બીજી તકલીફો ના રહી જાય એ ચૂકે.

આંખના રંગીન ભાગની ખામી, જન્મથી જ હોય ક્યારેક,

એનિરિડિયા કહેવાય એ, પ્રકાશ સહન ના થાય એટલે થોડું અલગ.

ઝામર ને મોતિયાનું જોખમ, સાથે વધારે રહે છે,

નિયમિત તપાસ જીવનભર, જરૂરી બની રહે છે.

બાળકની આંખના ફોટામાં, સફેદ ચમકારો દેખાય જો,

રેટિનોબ્લાસ્ટોમાની નિશાની હોય શકે, ગંભીરતાથી લેજો.

નાની ઉંમરે વહેલું નિદાન, જીવન ને નજર બંને બચાવે,

આળસ કે ડર રાખ્યા વગર, તરત ડોક્ટર પાસે લઈ જાવ.

શરીર ઊંચું ને પાતળું હોય, આંગળીઓ લાંબી હોય જેની,

આંખની અંદરનો કુદરતી લેન્સ, ખસી શકે છે એની.

માર્ફન સિન્ડ્રોમ સાથે જોડાયેલી, આ છે એક તકલીફ,

નજર અચાનક બદલાય તો, તપાસ કરાવવી છે જરૂરી ચીફ.

નવજાત બાળકની આંખની તપાસ, જન્મ પછી તરત જ થાય,

રેડ રિફ્લેક્સ ટેસ્ટથી, જન્મજાત ખામી પકડાય.

ત્રણ મહિને બાળક આંખથી, ચીજોને અનુસરે એ જોજો,

ના કરે તો ડોક્ટરને, તરત જ બતાવી દેજો.

બાળક ટીવી પાસે જઈને બેસે, કે પુસ્તક આંખ પાસે લાવે,

નંબરની નિશાની હોય શકે એ, ધ્યાનથી જોજો, ના ચૂકાવે.

આળસ કરી તપાસ ટાળો નહિ, ભણતર પર અસર પડે છે,

નાની ઉંમરની તપાસ, જીવનભરની નજર બચાવે છે.

એક આંખનો ઉપયોગ ઓછો થાય, ને મગજ એને અવગણે,

છ વર્ષ પછી સારવાર અઘરી, વહેલી ઉંમરે જ પકડાય એ ગણે.

પેચ પહેરાવવો પડે ક્યારેક, સારી આંખ પર થોડા સમય,

નબળી આંખને કામ કરાવવા, એ છે સાબિત ને સચોટ ઉપાય.

ઉંમર વધે તેમ આંખની ત્રણ બીમારી, સાથે આવવાની શક્યતા,

મોતિયો, ઝામર ને મેક્યુલર ડિજનરેશન, ના રાખશો એની અવગણના.

એક બીમારીની સારવાર કરાવીને, બીજી તરફ ના રાખો બેદરકારી,

દર વર્ષે પુરી તપાસ કરાવો, રાખો આ વાત તમે સંભારી.

ઘરમાં પડી જવાના મોટાભાગના કિસ્સા, નબળી નજરથી જોડાયેલા,

દાદરા ને થ્રેશોલ્ડ પર ખાસ ધ્યાન, રાખજો સંભાળીને ચાલેલા.

મોતિયો કઢાવવાથી પડવાનું જોખમ, નોંધપાત્ર ઘટી જાય છે,

ઘરના લોકોએ પણ આ વાતનું, ધ્યાન રાખવું જોઈએ, સમજાય છે.

બીપી, ડાયાબિટીસ કે બીજી દવાઓ, આંખ પર પણ અસર કરે,

ડોક્ટરને બધી દવાઓ જણાવો, આંખની તપાસ વખતે ખરે.

કેટલીક દવાઓ ડ્રાય આઇ કરે, કેટલીક મોતિયો વધારે,

પુરી માહિતી આપ્યા વગર, સાચી સારવાર ના મળે તમારે.

બોલ વાગે કે મુક્કો પડે, આંખની આસપાસ સોજો આવે,

તરત બરફ લગાવો હળવેથી, દબાણ ના કરો, એ ધ્યાન રખાવે.

નજર ઝાંખી થાય કે બેવડું દેખાય, તો ગંભીરતાથી લેજો,

આંખની અંદર લોહી જામી શકે, તરત ડોક્ટરને બતાવજો.

તાર, કાચ કે તીક્ષ્ણ વસ્તુ આંખમાં વાગે તો,

જાતે કાઢવાની કોશિશ ભૂલથી પણ ના કરો.

આંખ ને પોપચું બંધ ના કરો બળજબરીથી,

સ્વચ્છ કપડાથી ઢાંકીને, દોડો હોસ્પિટલ તરફ ઝડપથી.

નખ વાગે કે ડાળી અડે, ને આંખમાં કંઈક ખૂંચે,

કોર્નિયલ એબ્રેઝન થાય ત્યારે, પ્રકાશથી આંખ મીંચે.

દુખાવો તીવ્ર હોય પણ, મોટેભાગે જલ્દી રૂઝાય છે,

દવા વગર જાતે મલમ, ભૂલથી પણ ના લગાવાય છે.

કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરીને સૂઈ જવાની આદતથી,

કોર્નિયલ અલ્સર થવાનું જોખમ વધે છે ઝડપથી.

સફેદ ડાઘ દેખાય કોર્નિયા પર, દુખાવો ને લાલાશ સાથે,

મોડું નિદાન નજરને કાયમી નુકસાન કરે છે, સમજી લેજો વાતે.

આંખની ઈજા પછી ના ઘસો, ના દબાવો, ના મસળો,

ઘરગથ્થુ ઉપાય કે તેલ-હળદર, ભૂલથી પણ ના લગાડો.

જેટલું જલ્દી ડોક્ટર પાસે પહોંચો, એટલી નજર બચવાની શક્યતા,

દરેક આંખની ઈજા ગંભીર ગણો, ના રાખશો કોઈ છૂટછાટ.

તપાસ પછી પ્રશ્નો પૂછતા, શરમાવાની જરૂર નથી,

સમજ્યા વગર ઘરે જવું, એ સાચી રીત નથી.

ટીપાં ભુલાઈ જાય તો, બમણા ના નાખો ક્યારે,

છૂટેલો સમય જવા દો, આગલો સમય નિયમ પ્રમાણે.

ઓપરેશન પછી તરત જ, સંપૂર્ણ ચોખ્ખું નહિ દેખાય,

થોડા દિવસ ધીરજ રાખો, ધીરે ધીરે નજર સુધરી જાય.

જ્યાં તપાસ પુરેપુરી થાય, ને પ્રશ્નોના જવાબ મળે,

એવા ડોક્ટર પર ભરોસો રાખો, નજર ત્યાં જ સચવાય ભલે.

મોનોફોકલ મણી નાખવાથી, એક જ અંતરની નજર ચોખ્ખી થાય,

દૂરનું ચોખ્ખું જોવું હોય તો, નજીકનું કામ ચશ્માંથી થાય.

સૌથી જૂનો ને ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ, વર્ષોથી વપરાય છે,

ખર્ચમાં પોસાય એવો, મોટાભાગના દર્દી માટે યોગ્ય ગણાય છે.

મલ્ટીફોકલ મણી નાખવાથી, દૂર-નજીક બેય કામ થાય,

મોટાભાગે ચશ્માંથી છુટકારો, જીવન સરળ બની જાય.

રાત્રે લાઈટની આસપાસ કૂંડાળા, શરૂમાં થોડા દેખાય,

મગજ થોડા સમયમાં ટેવાય જાય, પછી તકલીફ ઘટી જાય.

દરેકને અનુકૂળ ના હોય એ, ડોક્ટર સાથે ચર્ચા કરી લેજો,

તમારી જીવનશૈલી સમજી, યોગ્ય પસંદગી કરી લેજો.

મોતિયા સાથે એસ્ટિગ્મેટિઝમ પણ હોય, ત્રાંસો નંબર જેને કહેવાય,

સામાન્ય મણીથી એ નંબર ના જાય, ટોરિક મણી જ કામ આવે ત્યાંય.

ઓપરેશન વખતે જ ગોઠવાય એ, ચોક્કસ ખૂણે ને દિશામાં,

પછીથી ચશ્માંનો નંબર ઘટે ઘણો, ફાયદો રહે લાંબા સમય માટે.

મોનોફોકલ કે મલ્ટીફોકલ, બંને પ્રકારમાં ટોરિક મળે,

એસ્ટિગ્મેટિઝમ હોય તો ડોક્ટરને, આ વિકલ્પ વિષે પૂછી લેજો ભલે.

વાંચવાનો શોખ છે કે ડ્રાઇવિંગ કરો છો રાત્રે વધારે,

કમ્પ્યુટર પર કામ છે કે બહારની પ્રવૃત્તિ ગમે તમારે,

આ બધી વાતો ડોક્ટરને જણાવો, ખુલીને વાત કરી લેજો,

તમારી જરૂરિયાત પ્રમાણે જ, યોગ્ય મણી પસંદ કરી લેજો.

લેસર વડે કોર્નિયાનો આકાર બદલાય, નંબર કાયમ માટે જાય,

અડધા કલાકની પ્રક્રિયા છે, દર્દ વગર થઈ જાય.

કોર્નિયા જાડી હોવી જરૂરી, ને નંબર સ્થિર હોવો જોઈએ,

દરેકને લેસિક ના થાય, તપાસ કરાવી જ લેવી જોઈએ.

કોર્નિયા પાતળી હોય ને લેસિક ના થાય શક્ય,

PRK છે એનો વિકલ્પ, નજર બને છે ચોખ્ખી ને લક્ષ્ય.

રૂઝ આવવામાં થોડા દિવસ વધુ લાગે, ધીરજ રાખવી પડે,

પરિણામ લેસિક જેટલું જ સારું, સમય જતાં દેખાય છે અડે.

નંબર બહુ વધારે હોય ને કોર્નિયા પાતળી હોય,

લેસિક ને PRK બંને ના થાય, ત્યારે ICL જ યોગ્ય હોય.

આંખની અંદર મુકાય લેન્સ, કુદરતી લેન્સને અડક્યા વગર,

જરૂર પડે તો કઢાવી પણ શકાય, એ છે એની ખાસિયત જુદેર.

કોર્નિયા સંપૂર્ણ ધૂંધળી કે ડાઘવાળી થાય ત્યારે,

પુરી કોર્નિયા બદલવી પડે, PK કહેવાય એને ત્યારે.

દાનમાં મળેલી કોર્નિયાથી, નવી નજર મળે છે પાછી,

રિજેક્શનનું જોખમ થોડું રહે, નિયમિત તપાસ જરૂરી છે સાચી.

કોર્નિયાનું ફક્ત અંદરનું પડ ખરાબ હોય તો,

પુરી કોર્નિયા બદલવાની જરૂર નથી, એટલું જ બદલાય જો.

DSEK કહેવાય આ પદ્ધતિ, નાનું કાણું જ પુરતું છે,

રૂઝ જલ્દી આવે છે, PK કરતાં સહેલું ગણાય છે.

ટીપાં ને લેસરથી પણ દબાણ ના ઘટે જ્યારે,

ટ્રેબેક્યુલેક્ટોમી કરાવવી પડે, નવો રસ્તો બનાવાય ત્યારે.

આંખની અંદરનું પ્રવાહી, નવા રસ્તેથી બહાર નીકળે,

દબાણ કાબૂમાં રહે છે, નજરની ચેતા સચવાય છે ભલે.

ટ્રેબેક્યુલેક્ટોમી કામ ના કરે, કે વારંવાર જરૂર પડે,

ડ્રેનેજ વાલ્વ મુકાય છે ત્યારે, દબાણ કાબૂમાં રહે.

નાની ટ્યુબ મુકાય છે આંખમાં, પ્રવાહી બહાર જવા માટે,

જટિલ ઝામરના કેસમાં, આ પદ્ધતિ ઉપયોગી ગણાય છે ખૂબ.

સામાન્ય કોર્નિયા ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પણ નિષ્ફળ જાય જ્યારે,

કૃત્રિમ કોર્નિયા મુકાય છે, બોસ્ટન KPro કહેવાય ત્યારે.

અત્યંત જટિલ કેસોમાં, દાંત ને હાડકાનો ટુકડો વપરાય છે,

OOKP કહેવાય આ પદ્ધતિ, છેલ્લા વિકલ્પ તરીકે અજમાવાય છે.

બહુ ઓછા કેન્દ્રોમાં થાય છે આ, નિષ્ણાત ડોક્ટરની જરૂર પડે,

સામાન્ય ટ્રાન્સપ્લાન્ટ નિષ્ફળ જાય ત્યારે જ, આ વિકલ્પ વિચારાય છે.

વીમા કંપની સાથે જોડાયેલી હોસ્પિટલમાં, પૈસા ભર્યા વગર સારવાર થાય,

કેશલેસ સુવિધા કહેવાય એને, પોતાના ખિસ્સામાંથી ના જાય.

પ્રી-ઓથોરાઇઝેશન કરાવવું પડે, ઓપરેશન પહેલા જ સમય રાખી,

કાગળિયા પુરા કરી રાખો અગાઉથી, છેલ્લી ઘડીની દોડાદોડી ટાળી.

નેટવર્કની બહારની હોસ્પિટલમાં, પોતે ભરવા પડે છે પૈસા,

પછી બિલ ને રિપોર્ટ જમા કરાવી, વીમા કંપની પાસેથી લેવાય પાછા.

બધા બિલ, રિપોર્ટ ને પ્રિસ્ક્રિપ્શન, સાચવીને રાખવા પડે છે,

મૂળ કાગળો વગર ક્લેમ, નકારાય પણ શકે છે.

નજીકની સારી હોસ્પિટલ, વીમાના નેટવર્કમાં હોય તો,

કેશલેસ સુવિધા સહેલી પડે, પૈસાની ચિંતા ના રહે તો.

પસંદગીની હોસ્પિટલ નેટવર્કમાં ના હોય તો,

રિઈમ્બર્સમેન્ટનો રસ્તો અપનાવો, પૈસા પાછા મળે તો.

પોલિસી લેતી વખતે જ, આંખના ઓપરેશન કવર છે કે નહિ,

ચકાસી લેજો બરાબર, પછી પસ્તાવો ના રહી.

વેઇટિંગ પીરિયડ પુરો થયો છે કે નહિ, એ પણ જોઈ લેજો,

પ્રી-એક્ઝિસ્ટિંગ કન્ડિશનની શરતો, ધ્યાનથી વાંચી લેજો.

સરકારી યોજનાઓ હેઠળ પણ, મોતિયાનું ઓપરેશન થાય છે,

આયુષ્માન કાર્ડ કે બીજી યોજના, પાત્રતા ચકાસી લેવાય છે.

આર્થિક રીતે નબળા દર્દીઓ માટે, આ છે સારો વિકલ્પ,

ક્લિનિક પર પૂછી લેજો, કઈ યોજના લાગુ પડે એ સાફ.

વિદેશી મણી મોંઘી છે એટલે, સારી જ છે એવું ના માનો,

ભારતીય મણી પણ એટલી જ સારી, ગુણવત્તા સરખાવી જાણો.

ડોક્ટરની સલાહ ને તમારી જરૂરિયાત, બંને જોઈને નક્કી કરો,

બ્રાન્ડના નામ કરતાં, યોગ્ય પસંદગી પર વધુ ધ્યાન ધરો.

મા-બાપને ત્રાંસો નંબર હોય તો, બાળકોમાં પણ શક્યતા રહે,

કોર્નિયાનો આકાર વારસામાં મળે, પરિવારમાં આ વાત વહે.

પરિવારમાં એસ્ટિગ્મેટિઝમ હોય તો, બાળકોની તપાસ વહેલી કરાવો,

વારસાગત જોડાણ જાણી લઈને, નિયમિત ચેકઅપ કરાવો.

મેક્યુલા પર નાનું કાણું પડે, વચ્ચેની નજર બગડે,

સીધી લીટીઓ વાંકી દેખાય, ને વાંચવામાં તકલીફ પડે.

વિટ્રેક્ટોમી નામનું ઓપરેશન, આ તકલીફમાં કરાય છે,

વહેલું નિદાન ને સારવારથી, નજર મોટેભાગે સુધરાય છે.

ડાયાબિટીસ કે મેક્યુલર ડિજનરેશનમાં, આંખમાં ઈન્જેક્શન અપાય,

નામ સાંભળી ડરવાની જરૂર નથી, દર્દ બહુ ઓછું થાય.

એક વારથી કામ ના ચાલે, વારંવાર લેવા પડે છે,

નિયમિત ફોલોઅપ સાથે આ સારવાર, અસરકારક ગણાય છે.

નંબર બહુ વધારે હોય તો, રેટિના પાતળી ને નબળી રહે,

નબળા ભાગની આસપાસ લેસર કરાય, રેટિના ફાટવાનું જોખમ ઘટે.

આ સારવારને બેરેજ કહેવાય છે, નિવારક પગલું ગણાય છે,

હાઈ માયોપિયાવાળા દર્દીની, નિયમિત તપાસમાં આ સમજાવાય છે.

ડાયાબિટીસના કારણે રેટિનાની નસો, લીક થવા લાગે છે,

લેસર વડે એ નસો બંધ કરાય, નજર બચાવવા કામ આવે છે.

એક જ બેઠકમાં પુરું ના થાય, ઘણી વાર બેસવું પડે છે,

ડોક્ટરે કહ્યા પ્રમાણે ફોલોઅપ કરો, નજર સચવાય છે.

અચાનક નજર બહુ ઝાંખી થાય, કે કાળા વાદળા દેખાય,

ડાયાબિટીસ કે ઈજાના કારણે, અંદર લોહી ભરાય જાય.

થોડું લોહી હોય તો જાતે શોષાય, રાહ જોવી પડે છે,

વધારે હોય તો ઓપરેશનની જરૂર, ડોક્ટર નક્કી કરે છે.

એક જ ચશ્માંમાં દૂર, નજીક ને વચ્ચેનું, ત્રણેય અંતર દેખાય,

પ્રોગ્રેસિવ ચશ્માંનો ફાયદો આ, બાયફોકલ કરતાં લાઈન ના દેખાય.

શરૂઆતના થોડા દિવસ, ચાલવામાં થોડી તકલીફ પડે,

દાદરા ઉતરતી વખતે સાચવજો, મગજ ટેવાય જાય પછી ધીરે.

રુમેટોઈડ આર્થરાઈટિસ કે લુપસ જેવી બીમારીઓ, આંખ પર પણ અસર કરે,

ડ્રાય આઇ, સ્ક્લેરાઈટિસ કે યુવેઆઈટીસ, સાથે થવાની શક્યતા રહે.

આવી બીમારી હોય તો આંખના ડોક્ટરને, જરૂર જણાવી દેજો,

નિયમિત તપાસ કરાવીને, નજરની સંભાળ રાખી લેજો.

ભારે વજન ઉંચકવાથી, આંખનું દબાણ વધી જાય છે,

ઝામરના દર્દીએ આ વાત, ખાસ ધ્યાનમાં રાખવાની થાય છે.

જિમમાં ભારે વેઈટ લિફ્ટિંગ ટાળો, હળવી કસરત જ કરો,

શ્વાસ રોકીને જોર કરવાની આદત, આજથી જ છોડી દો.

કપાલભાતિ જેવી ઝડપી શ્વાસની કસરત, ઝામરમાં સાવચેતીથી કરવી,

પેટ ને છાતી પર જોર વધુ પડે તો, આંખના દબાણ પર પણ અસર પડવી.

યોગ કરવો હોય તો ડોક્ટરને પૂછી લેજો, કઈ કસરત યોગ્ય છે તમારે,

ધીમા ને હળવા પ્રાણાયામ સારા, ઝડપી ને જોરદાર કરતાં.

શીર્ષાસન કે માથું નીચે રાખવાની મુદ્રાઓ, ઝામરમાં ટાળવી સારી,

લોહીનું દબાણ માથા તરફ વધે છે, આંખના દબાણમાં પણ થાય ભારી.

યોગ ટીચરને ઝામર વિષે જણાવો, પહેલેથી જ કરી લેજો વાત,

યોગ્ય મુદ્રાઓ પસંદ કરાવો, રાખો આ ધ્યાનમાં વાત.

નંબર બહુ વધારે હોય ને રેટિના પાતળી હોય તો,

ભારે વજન ઉંચકવાથી, રેટિના ફાટવાનું જોખમ વધે તો.

બોક્સિંગ, કુસ્તી કે માથામાં ધક્કો લાગે એવી રમત,

હાઈ માયોપિયામાં ટાળવી સારી, રાખજો આ વાત ધ્યાનમાં ખચિત.

જમ્પિંગ કે ઝટકા સાથેની કસરત, રેટિના પર દબાણ લાવે,

ડોક્ટરને પૂછ્યા વગર, ભારે કસરત ના શરૂ કરાવે.

ચાલવું, હળવું સ્વિમિંગ કે સાયકલિંગ, ઝામર ને હાઈ માયોપિયામાં સારું,

ભારે વજન, ઝડપી શ્વાસ ને માથું નીચેની મુદ્રા, ટાળવું છે જરૂરી ખરું.

કોઈ પણ નવી કસરત શરૂ કરતા પહેલા, આંખના ડોક્ટરને પૂછી લેજો,

તમારી સ્થિતિ પ્રમાણે જ સલાહ મળે, એ પ્રમાણે જ કસરત કરી લેજો.