હોળી-ધુળેટીમાં આંખની સંભાળ

સલામત રંગો, અને રંગ આંખમાં જાય તો શું કરવું

AIIMS તાલીમ પ્રાપ્તMD ઓપ્થેલ્મોલોજી, AIIMS નવી દિલ્હી
25,000+મોતિયાના ઓપરેશન
Google પર 4.9536+ દર્દીઓના રિવ્યૂ
કેશલેસમુખ્ય વીમા કંપનીઓ અને TPA સાથે

હોળી-ધુળેટી આનંદનો તહેવાર છે, પણ કેમિકલવાળા રંગો અને પાણીના ફુગ્ગાને કારણે દર વર્ષે આંખની નાની બળતરાથી લઈને કેમિકલથી દાઝવા અને ગંભીર ઈજા સુધીની તકલીફો થાય છે. થોડી તૈયારીથી રંગ ચહેરા પર રહેશે, આંખમાં નહીં. Read in English.

ધુળેટીના રંગો આંખને કેમ નુકસાન કરી શકે

ઘણા સસ્તા સૂકા રંગો કપડાં, કાગળ કે ચામડા માટેના ઔદ્યોગિક રંગોમાંથી બને છે, અને ભારતમાં થયેલી તપાસમાં તેમાં સીસું (લેડ) અને બીજા હાનિકારક પદાર્થો મળ્યા છે. તેનાથી એલર્જિક કન્જક્ટિવાઈટિસ, કીકી પર ઉઝરડા (કોર્નિયલ એબ્રેઝન) અને કેમિકલથી દાઝવું થઈ શકે. હલકી ગુણવત્તાના ભીના રંગો કે પેસ્ટમાં કાચનો ભૂકો, અબરખ કે ચૂનો પણ હોઈ શકે.

રમતા પહેલાં

  • વિશ્વાસપાત્ર બ્રાન્ડના કુદરતી કે હર્બલ રંગો વાપરો, અથવા ફૂલ, હળદર અને બીટમાંથી ઘરે રંગ બનાવો.
  • આંખની આસપાસ અને ભ્રમર પર (આંખની અંદર નહીં) નારિયેળ તેલ કે જાડું મોઇશ્ચરાઇઝર લગાવો, જેથી રંગ સહેલાઈથી નીકળી જાય.
  • ખાસ કરીને બાળકોને સનગ્લાસ કે સ્વિમિંગ ગોગલ્સ પહેરાવો.
  • કૉન્ટેક્ટ લેન્સ ઘરે રાખો અને ચશ્માં પહેરો.
  • ચહેરા પર ફુગ્ગા કે પિચકારી ન મારો: જોરથી વાગેલો ફુગ્ગો આંખની અંદર લોહી નીકળવું કે પડદો (રેટિના) ઊખડી જવા જેવી ગંભીર ઈજા કરી શકે.

રંગ આંખમાં જાય તો

  1. આંખ ચોળશો નહીં. પહેલાં આંખ બંધ રાખીને ચહેરા અને પાંપણ પરથી રંગ લૂછી નાખો, જેથી વધુ રંગ અંદર ન જાય.
  2. પાંપણ ખુલ્લી રાખીને 15–20 મિનિટ સુધી પુષ્કળ ચોખ્ખા વહેતા પાણીથી ધુઓ. માથું એવી રીતે નમાવો કે પાણી બીજી આંખ તરફ ન જાય.
  3. કૉન્ટેક્ટ લેન્સ પહેર્યા હોય તો કાઢી નાખો.
  4. ધોયા પછી પણ આંખ લાલ, દુખતી, પાણી પડતી કે ઝાંખી રહે તો તે જ દિવસે આંખના ડૉક્ટરને બતાવો. જાતે સ્ટીરોઈડ કે "લાલાશ દૂર કરતાં" ટીપાં નાખશો નહીં.

ધુળેટી પછી

આંખ બંધ રાખીને વાળ અને ભ્રમરમાંથી રંગ ધુઓ. થોડા કલાક થોડી લાલાશ સામાન્ય છે; પણ વધતો દુખાવો, ચીપડા કે ઓછું દેખાવું સામાન્ય નથી, તે માટે તપાસ જરૂરી છે.

આમાંથી કંઈ હોય તો તે જ દિવસે આંખના ડૉક્ટરને બતાવો

  • આંખ પટપટાવવા છતાં ઝાંખું દેખાય કે ઓછું દેખાય.
  • ધોયા પછી પણ દુખાવો, લાલાશ કે પાણી પડવાનું ચાલુ રહે, અથવા આંખ ખૂલે નહીં.
  • આંખ કે પાંપણ પર ઘા હોય, આંખમાં લોહી દેખાય, અથવા કંઈક ખૂંપી ગયું હોય.
  • આંખમાં કેમિકલ, ફટાકડાનો પાવડર કે ચૂનો ગયો હોય.
  • પ્રકાશથી આંખમાં દુખાવો થાય, અથવા ઝબકારા, તરતા ડાઘ (ફ્લોટર્સ) કે પડદા જેવો પડછાયો દેખાય.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

ધુળેટીનો રંગ આંખમાંથી કેવી રીતે કાઢવો?

આંખ ચોળશો નહીં. પાંપણ ખુલ્લી રાખીને 15–20 મિનિટ પુષ્કળ ચોખ્ખા વહેતા પાણીથી ધુઓ. લાલાશ, દુખાવો કે ઝાંખપ ચાલુ રહે તો આંખના ડૉક્ટરને બતાવો.

શું ધુળેટીના રંગથી આંખને કાયમી નુકસાન થઈ શકે?

મોટા ભાગે ફક્ત બળતરા થાય છે, પણ કેટલાક કેમિકલવાળા રંગો કીકીને દઝાડી શકે છે અને ફુગ્ગાથી ગંભીર ઈજા થઈ શકે છે. વહેલી સારવારથી કાયમી નુકસાન ટાળી શકાય છે.

ધુળેટી રમતી વખતે કૉન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરી શકાય?

ન પહેરવા સારા. રંગના કણ લેન્સની નીચે ફસાઈને કીકીને ઘસી શકે છે કે ચેપ લગાડી શકે છે. તેના બદલે ચશ્માં કે ગોગલ્સ પહેરો.

સંબંધિત: આંખની ઈજા અને ઇમરજન્સી સારવાર (English), નેત્ર-જ્ઞાન.

તહેવાર પછી આંખમાં તકલીફ છે?

સદ્ભાવ આઈ એન્ડ ડેન્ટલ ક્લિનિક, મોટેરા, અમદાવાદ. WhatsApp પર મેસેજ કરો અથવા ફોન કરો. ક્લિનિકનો સમય: સોમવારથી શનિવાર, સવારે 10 થી 1 અને સાંજે 5 થી 8. ક્લિનિકના સમય સિવાય ગંભીર ઈજા હોય તો નજીકની આંખની હોસ્પિટલ કે ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.

Dedicated to Your Smile, Devoted to Your Sight

Where healthy eyes and confident smiles come together.

Qualification from AIIMS

Eye care by an AIIMS-trained ophthalmologist; dental care by an MDS endodontist — both dedicated specialists in their respective fields.

Vast Experience

Dr. Dhaval Patel has practised ophthalmology since his residency at AIIMS, New Delhi, began in 2011; Dr. Dhara Patel has been an endodontist since 2016.

Bilingual, Patient-Friendly Team

Our staff communicates comfortably in both Gujarati and English, so every step of your visit — from reception to aftercare instructions — is easy to follow.

International Camps

Dr Dhaval Patel has conducted many eye camps in Africa and visits yearly for the same.