ઉત્તરાયણમાં આંખની સલામતી

દોરીથી કપાવું, તડકાની ચમક અને ધાબા પર સાવચેતી

AIIMS તાલીમ પ્રાપ્તMD ઓપ્થેલ્મોલોજી, AIIMS નવી દિલ્હી
25,000+મોતિયાના ઓપરેશન
Google પર 4.9536+ દર્દીઓના રિવ્યૂ
કેશલેસમુખ્ય વીમા કંપનીઓ અને TPA સાથે

અમદાવાદ અને આખા ગુજરાતમાં ઉત્તરાયણ એટલે આકાશ સામે જોતાં જોતાં ધાબા પર બે દિવસ. ધારદાર દોરી, કલાકો સુધી તડકાની ચમક અને ભીડવાળાં ધાબાં આંખ માટે જોખમી બની શકે. આ સરળ સાવચેતીથી તહેવાર સલામત રીતે માણો. Read in English.

આંખને મુખ્ય જોખમો

  • દોરીથી કપાવું: ધારદાર દોરી પાંપણ, ચહેરો અને આંખનો ડોળો પણ કાપી શકે, ખાસ કરીને જ્યારે ઢીલી દોરી રસ્તા કે ધાબા પર ફરી વળે. ટુ-વ્હીલર ચાલકોને સૌથી વધુ જોખમ છે.
  • તડકાની ચમક અને UV કિરણો: કલાકો સુધી ઉપર જોવાથી પાણી પડવું, માથું દુખવું અને કેટલાકને કીકી દાઝવાથી (ફોટોકેરાટાઇટિસ) દુખાવો થાય. પતંગ જોવા માટે ક્યારેય સીધું સૂર્ય સામે ન જુઓ.
  • સીધું વાગવું: પતંગની સળી, ફીરકી કે નીચે પડતી પતંગથી.
  • ધૂળ અને સૂકી આંખ: પવન અને શિયાળાની સૂકી હવાથી.
  • ધાબા પરથી પડવું: જેનાથી માથા અને આંખમાં ઈજા થઈ શકે.

સલામતીની ટિપ્સ

  • સુતરાઉ દોરી વાપરો. નાયલોન, સિન્થેટિક અને કાચ પાયેલી "ચાઈનીઝ" દોરી પર 2017થી નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલે આખા ભારતમાં પ્રતિબંધ મૂક્યો છે; તે તૂટતી નથી અને ઊંડો ઘા કરે છે.
  • 100% UV રક્ષણ (UV400) વાળા, ચહેરાને વીંટળાય તેવા સનગ્લાસ અને છજાવાળી ટોપી પહેરો.
  • દોરી પકડતી વખતે મોજાં કે આંગળીનાં કવર પહેરો, અને બાળકોને ધાબાની કિનારીથી દૂર રાખો.
  • ટુ-વ્હીલર પર ફુલ-ફેસ હેલ્મેટ કે ગળાનું રક્ષણ પહેરો, હેન્ડલ પર તારનું ગાર્ડ લગાવો, અને પતંગ ચગતી હોય ત્યાં ધીમે ચલાવો.
  • રસ્તા પર કે છાપરાં પર પડતી પતંગ પાછળ દોડશો નહીં.
  • આંખ સૂકી લાગે તો લુબ્રિકેટિંગ ટીપાં નાખો અને વચ્ચે વચ્ચે છાંયડામાં આરામ કરો.

આંખમાં ઈજા થાય તો પ્રાથમિક સારવાર

આ કરો

  • જો આંખમાં ફક્ત પાવડર, રંગ, ધુમાડો કે ધૂળ ગઈ હોય અને આંખ કપાઈ ન હોય, તો પાંપણ ખુલ્લી રાખી 15–20 મિનિટ સુધી ચોખ્ખા વહેતા પાણીથી હળવેથી ધોઈ નાખો.
  • જો આંખ કપાઈ હોય, લોહી નીકળતું હોય, કંઈક ખૂંપી ગયું હોય અથવા આંખનો આકાર બદલાયેલો લાગે, તો આંખને કાગળના કપ કે પ્લાસ્ટિકની બોટલના કાપેલા તળિયાથી હળવેથી ઢાંકી સીધા આંખની હોસ્પિટલ પહોંચો.
  • દર્દીને બેઠેલા અને શાંત રાખો. દુખાવો ઓછો થઈ જાય તો પણ ડૉક્ટરને બતાવો.

આ ન કરો

  • આંખ ચોળશો નહીં કે દબાવશો નહીં.
  • આંખમાં ખૂંપેલી વસ્તુ જાતે કાઢવાનો પ્રયત્ન કરશો નહીં.
  • કપાયેલી કે ફાટેલી હોય તેવી આંખ ધોશો નહીં.
  • મલમ, ઘરગથ્થુ ઉપચાર, ગુલાબજળ, મધ, ઘી કે દૂધ આંખમાં નાખશો નહીં.
  • ડૉક્ટરને બતાવતા પહેલાં એસ્પિરિન કે આઇબુપ્રોફેન જેવી દુખાવાની દવા લેશો નહીં, કારણ કે તેનાથી આંખની અંદર લોહી વધુ નીકળી શકે છે.

આમાંથી કંઈ હોય તો તે જ દિવસે આંખના ડૉક્ટરને બતાવો

  • આંખ પટપટાવવા છતાં ઝાંખું દેખાય કે ઓછું દેખાય.
  • ધોયા પછી પણ દુખાવો, લાલાશ કે પાણી પડવાનું ચાલુ રહે, અથવા આંખ ખૂલે નહીં.
  • આંખ કે પાંપણ પર ઘા હોય, આંખમાં લોહી દેખાય, અથવા કંઈક ખૂંપી ગયું હોય.
  • આંખમાં કેમિકલ, ફટાકડાનો પાવડર કે ચૂનો ગયો હોય.
  • પ્રકાશથી આંખમાં દુખાવો થાય, અથવા ઝબકારા, તરતા ડાઘ (ફ્લોટર્સ) કે પડદા જેવો પડછાયો દેખાય.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આંખ પાસે દોરીથી કપાઈ જાય તો શું કરવું?

આંખને દબાવ્યા વગર હળવેથી ઢાંકો, ચામડી પરથી નીકળતું લોહી ડોળાથી દૂર હળવા દબાણથી રોકો, અને તરત આંખની હોસ્પિટલ જાઓ. પાંપણના ઘામાં ઘણી વાર આંખના સર્જન દ્વારા ટાંકા લેવા પડે છે.

આખો દિવસ પતંગ ચગાવ્યા પછી આંખ કેમ દુખે છે?

કલાકોની તડકાની ચમક અને પવનથી આંખ સૂકી થઈ જાય છે, અને UV કિરણો કીકીને દઝાડી શકે છે. આરામ, લુબ્રિકેટિંગ ટીપાં અને ઠંડા પોતાં રાહત આપે છે; વધુ દુખાવો કે ઝાંખપ હોય તો ડૉક્ટરને બતાવો.

પતંગ ચગાવતી વખતે સનગ્લાસ ઉપયોગી છે?

હા. UV400 રક્ષણવાળા, ચહેરાને વીંટળાય તેવા સનગ્લાસ ચમક ઘટાડે છે, UV કિરણો રોકે છે અને ધૂળ તથા દોરીથી થોડું રક્ષણ આપે છે.

સંબંધિત: આંખની ઈજા અને ઇમરજન્સી સારવાર (English), નેત્ર-જ્ઞાન.

તહેવાર પછી આંખમાં તકલીફ છે?

સદ્ભાવ આઈ એન્ડ ડેન્ટલ ક્લિનિક, મોટેરા, અમદાવાદ. WhatsApp પર મેસેજ કરો અથવા ફોન કરો. ક્લિનિકનો સમય: સોમવારથી શનિવાર, સવારે 10 થી 1 અને સાંજે 5 થી 8. ક્લિનિકના સમય સિવાય ગંભીર ઈજા હોય તો નજીકની આંખની હોસ્પિટલ કે ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.

Dedicated to Your Smile, Devoted to Your Sight

Where healthy eyes and confident smiles come together.

Qualification from AIIMS

Eye care by an AIIMS-trained ophthalmologist; dental care by an MDS endodontist — both dedicated specialists in their respective fields.

Vast Experience

Dr. Dhaval Patel has practised ophthalmology since his residency at AIIMS, New Delhi, began in 2011; Dr. Dhara Patel has been an endodontist since 2016.

Bilingual, Patient-Friendly Team

Our staff communicates comfortably in both Gujarati and English, so every step of your visit — from reception to aftercare instructions — is easy to follow.

International Camps

Dr Dhaval Patel has conducted many eye camps in Africa and visits yearly for the same.